Instytucje kultury mogą otrzymywać dotacje z budżetu jednostki samorządu terytorialnego przeznaczone na pokrycie kosztów działalności statutowej, zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. 2001 r. Nr 13, poz. 123 z poz. zm.), która to dotacja ma charakter dotacji podmiotowej.

 Możliwe jest jednak również udzielanie przez jednostkę samorządu terytorialnego dotacji celowej dla instytucji kultury na realizację inwestycji, której jest założycielem. Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 1b ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, jednostki samorządu terytorialnego mogą udzielać ze swoich budżetów dotację na wydatki inwestycyjne państwowym instytucjom kultury. Uznać należy, wobec powyższego iż tym bardziej zasadne jest udzielenie dotacji celowej na realizację zadań inwestycyjnych, własnej instytucji kultury. Zwłaszcza, że zapewnienie niezbędnych środków do prowadzenia działalności instytucji kultury należy do obowiązków jednostki samorządu terytorialnego. Warunkiem jednak do udzielenia takiej dotacji jest, aby zadanie inwestycyjne, na które udzielana jest dotacja było związane z działalnością instytucji kultury, do realizacji której została ona utworzona. Potwierdzeniem powyższej tezy jest art. 9 ust. 3 tej ustawy, zgodnie z którym instytucje kultury, dla których organizatorami są jednostki samorządu terytorialnego, mogą otrzymywać dotacje m.in. na wydatki inwestycyjne z budżetu państwa. Skoro bowiem instytucje kultury mogą realizować zadania inwestycyjne, na które uzyskują dotacje z budżetu państwa, należy uznać, iż mogą realizować te zadania po uzyskaniu dotacji od jednostki samorządu terytorialnego będącej jej założycielem. Nie wyklucza to również otrzymania przez instytucję kultury dotacji celowej na zadania bieżące realizowane  przez instytucję kultury. Jednakże zakres otrzymywanej dotacji wyznaczać będą nie tylko zadania własne jednostki samorządu terytorialnego, ale przede wszystkim statut instytucji, który przesądza o zakresie jej zadań. Oczywiście jednostka samorządu terytorialnego może zlecać instytucji dodatkowe zadania czy imprezy, na które przekaże dotacje, ale muszą się one mieścić w ramach szeroko ujętej działalności kulturalnej. Ponieważ mamy do czynienia z dotacją celową to inaczej niż w sytuacji dotacji podmiotowej jej udzielenie będzie poprzedzała umowa z instytucją kultury, która występuje tutaj jako samodzielny, niezależny od organizatora podmiot prawa, a w jej imieniu działa dyrektor. Umowa o dotację celową jest warunkiem jej udzielenia i przekazania. Będzie ona obligatoryjnie zawierała elementy, o których mowa w art. 250 ustawy o finansach publicznych. Ponadto może zawierać inne postanowienia nie wskazane w tym przepisie, jak choćby określenie zagadnienia kontroli wykorzystania dotacji, czy zasad i terminów złożenia sprawozdania końcowego i rozliczenia z jej wykorzystania. Ważne jest, aby instytucja zaczęła dokonywać wydatków na poczet dotacji nie wcześniej, niż z dniem podpisania umowy, natomiast biorąc pod uwagę jej prawidłowe wykorzystanie brać trzeba pod uwagę, aby dzień zapłaty faktury gotówką lub przelewem miał miejsce w dacie obowiązywania umowy a nie po jej zakończeniu. Bowiem wydatki zapłacone po okresie obowiązywania umowy, jak i poniesione na zadanie dotowane przed podpisaniem umowy z własnych środków, a następnie refundowane z dotacji, mogą nie zostać przez organizatora uwzględnione w rozliczeniu.

W przeciwieństwie do dotacji podmiotowej instytucja kultury nie ma prawa twierdzić, że cel jej wydatkowania jest ogólny – statutowy i wynika z jej zadań. Tutaj cel wykorzystania dotacji powinna precyzyjnie określić umowa. Natomiast dotacja niewykorzystana w terminie określonym umową, podlega zwrotowi do budżetu organizatora w terminach określonych w art. 251 ustawy o finansach publicznych. Jeżeli instytucja kultury dotacji nie zwróci lub pobrała ją nienależnie albo wydatkowała niezgodnie z celem wynikającym z umowy będzie musiała zapłacić odsetki, jak od zalęgłości podatkowych od kwot wykorzystanych nieprawidłowo pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Odsetki zapłaci również w sytuacji, gdy kwotę niewykorzystaną w okresie roku budżetowego lub w przypadku umów całorocznych, nie wydaną do końca roku zwróci po ustawowym terminie zwrotu określonym w art. 251 ust. 1 i 2  ustawy o finansach publicznych. Co ważne za wykorzystanie dotacji niezgodnie z jej przeznaczeniem określonym w umowie nie można już wykluczyć instytucji kultury z prawa ubiegania się o jakiekolwiek dotacje na 3 lata. Przepis ten bowiem przestał obowiązywać z dniem 1 stycznia 2010 roku.

W przypadku odmowy zwrotu dotacji w opisanych wyżej sytuacjach organizator wystawi dla dyrektora instytucji kultury decyzję administracyjną nakazującą zwrot dotacji, gdzie określi podstawę żądania zwrotu, określi kwotę oraz wielkość odsetek, a także pouczy o prawie odwołania się od decyzji. do właściwego samorządowego kolegium odwoławczego.